فولاد ابزاری سردکار
فولاد های ابزاری سردکار به طور معمول برای ساخت ابزارهایی نظیر برش, خم, فورج سرد و موارد مشابه مورد استفاده قرار میگیرند که دمای سطحی آنها در حین کار بیشتر از 200 درجه سانتیگراد نباشد. البته استثناهایی نظیر فولاد مارجرینگ 1.2706 که دماهای سطحی بیشتری (تا 450 درجه سانتیگراد) را تحمل می کنند نیز وجود دارند.
انواع فولاد های ابزاری سردکار
- فولادهاي کم آلياژ و سخت شونده در روغن (O)
- فولادهاي آلياژ متوسط هوا سخت (A)
- فولادهاي سردکار پر کروم پر کربن (D)
ويژگی فولاد های سردکار
- اين فولادها قابليت حفظ سختي در دماي بالا را ندارند اما در دماهاي پايين مقاومت سايشي بالايي دارند.
- عمق سختي پذيري بالا بوده و اعوجاج کمي در حين عمليات حرارتي دارند.
- احتمال ترک برداشتن در اشکال پيچيده حين عمليات حرارتي وجود دارد.
- استفاده براي برش در دماهاي پايين مقرون به صرفه تر است.
- سختکاري خانواده O در دماي پايين تر از 2 گروه ديگر انجام مي گردد لذا مقاومت سايشي متوسط همراه با چقرمگي بالا دارند( نسبت به گروه هاي A , D)
- ميزان عناصر آلياژي گروه A مابين O , D است، قابليت ماشينکاري آن ها به علت منگنز کم است.
- دماي سختکاري از O بالاتر اما از D کمتر است.
- درگروه D به دليل وجود درصد بالاي Cr مقاومت به سايش بالاتر است.
انواع فولاد سردکار پر آلیاژ(گروه D)
فولاد ابزاری سردکار SPK (1.2080 ، K100)
فولاد 1.2080 (SPK) که از دسته فولادهای آلیاژی سردکار می باشد با مشخصه X210Cr12 و در استاندارد بهلری با نام k100 نیز در بازار معروف است. این فولاد جزء فولادهای سردکار پر کربن و پر کروم (%۱۲) محسوب می شود.
وجود کربن و کروم بالا در فولاد SPK خواص سختی پذیری فوق العاده ای به این فولاد داده که باعث شده است این فولاد یکی از پر مصرف ترین فولاد های ابزار سردکار در ایران محسوب شود.
فولاد سردکار ۲۰۸۰ از ترکیب شیمیایی %۲٫۲ کربن، %۰٫۴ سیلیسیوم، %۰٫۴۵ منگنز و %۱۱ -۱۲ کروم تشکیل شده و دمای آنیل کاری این فولاد در حدود ۸۵۰-۸۰۰ درجه سانتیگراد و این فولاد در دمای ۱۰۵۰-۸۵۰ تحت عملیات فورجینگ قرار می گیرد.
جدول استانداردها و نام های بین المللی
| HRC | عملیــــات حرارتـــــــی | آنالـــیـــــــــــــــز | استاندارد آلمان | ||||||||||||
| سختی به راکول | درجه حرارت برگشت | محیط خنک کردن | آبکاری | تابانیدن | آهنگری | C | Si | Mn | Cr | Mo | Ni | V | W |
DIN |
W.Nr |
| 63-65 | 100-400 | روغن حمام نمک 200-250C 400-450C تا قطر 25 میلیمتر هوای خشک فشرده |
930-980 | 800-850 | 1050-850 | 2.00 | 11.5 | X210Cr12 | 2080 | ||||||
| روسیه Gost |
ایتالیا UNi |
انگلیس B.S | امریکا AISI | آساب سوئد | پلدی چک و CSN | تایسن آلمان (TEW) | روشلینگ آلمان (زاراشتال) | بـهـلــــــــر | |
| نام قدیم | نام جدید | ||||||||
| Ch12 | X210Cr 13Ku |
BD3 | D3 | 2002 CSN:19436 |
BORA12 | RCC | SPECIALK
(SPK) |
K100 | |
کاربردهای SPK :
- ابزار تراشکاری و پانچ کردن
- تیغه های برش
- ابزار برقوکاری
سایر مشخصات
- دمای فرجینگ (Forging) :1050-850
- دمای آنیلینگ (Annealing) : 850-800
- دمای سختی پذیری(Hardening) : 970-940
- محیط خنک کردن (Quench) : روغن- حمام نمک – هوا
- دمای برگشت (Tempering) : 400-100
- دماها برحسب سانتی گراد می باشد.
فولاد ابزاری سردکار SPK NL (1.2601،K105)
با ایجاد اختلاف اندک در عناصر پایه فولاد SPK و اضافه کردن عناصری نظیر وانادیوم و تنگستن ، فولاد SPK NL تولید میشود که علاوه بر سختی بیشتر، مقاومت به سایش بالاتری دارد.
کاربردهای فولاد SPK NL
- ابزارهای تراشکاری حساس به شکست
- کلاهک ها
- قالب های کله زنی
- تیغه های برشی
- ابزارهای داخل تراشی
سایر مشخصات
- دمای فرجینگ (Forging) :1050-850
- دمای آنیلینگ (Annealing) : 850-800
- دمای سختی پذیری(Hardening) : 1080-1050 ، 1010-980
- محیط خنک کردن (Quench) : روغن- حمام نمک – هوا همراه با نیتراسیون
- دمای برگشت (Tempering) : 570-520 ، 400-100
- دماها برحسب سانتی گراد می باشد.




